Liên kết Website

Lượt truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 34


Hôm nayHôm nay : 1257

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 23704

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 1204961

ĐƠN VỊ THIẾT KẾ

Đánh giá thường xuyên vì sự tiến bộ, phát triển của học sinh

Thứ tư - 27/09/2017 05:44
Đánh giá thường xuyên vì sự tiến bộ, phát triển của học sinh
        Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT ngày 22/9/2016 Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định đánh giá học sinh tiểu học đã ban hành tại Thông tư 30 ngày 28/8/2014. Thông tư 22 có nhiều ưu điểm, đã khắc phục được những bất cập trong Thông tư 30. Việc đổi mới đánh giá học sinh tiểu học đã dần đi vào ổn định, tạo thuận lợi cho giáo viên, đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục và góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học. [1]
         Văn bản hợp nhất Số: 03/VBHN-BGDĐT ngày 28 tháng 9 năm 2016 của Bộ đã chỉ rõ: “Đánh giá học sinh tiểu học nêu trong Quy định này là những hoạt động quan sát, theo dõi, trao đổi, kiểm tra, nhận xét quá trình học tập, rèn luyện của học sinh; tư vấn, hướng dẫn, động viên học sinh; nhận xét định tính hoặc định lượng về kết quả học tập, rèn luyện, sự hình thành và phát triển một số năng lực, phẩm chất của học sinh tiểu học”. [2]. Tại khoản 2, điều 3 nêu rõ mục đích đánh giá với học sinh: “Giúp học sinh có khả năng tự nhận xét, tham gia nhận xét; tự học, tự điều chỉnh cách học; giao tiếp, hợp tác; có hứng thú học tập và rèn luyện để tiến bộ”. Vậy, đánh giá để giúp học sinh học tập, rèn luyện, để tiến bộ.
         Trong đánh giá có đánh giá thường xuyên và đánh giá định kì; trong đó đánh giá thường xuyên có vai trò rất quan trọng, nhằm hỗ trợ, điều chỉnh kịp thời, thúc đẩy sự tiến bộ của học sinh theo mục tiêu về học tập, năng lực và phẩm chất.
         Đánh giá thường xuyên là đánh giá trong quá trình học tập, rèn luyện về kiến thức, kĩ năng, thái độ và một số biểu hiện năng lực, phẩm chất của học sinh, được thực hiện theo tiến trình nội dung của các tiết học, môn học và các hoạt động giáo dục. Đánh giá thường xuyên cung cấp thông tin phản hồi cho giáo viên và học sinh nhằm hỗ trợ, điều chỉnh kịp thời, thúc đẩy sự tiến bộ của học sinh theo mục tiêu giáo dục tiểu học. [3]
Đánh giá tường xuyên là đánh giá rất quan trọng đối với học sinh tiểu học - đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh.
         Đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh là sự đánh giá diễn ra trong suốt quá trình dạy học, giúp học sinh tự so sánh, phát hiện sự thay đổi của chính mình so với trước đó một cách thoải mái qua việc khuyến khích, động viên, hỗ trợ, tư vấn của giáo viên, bạn bè và nỗ lực của bản thân để đạt mục tiêu. Tổ chức đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh người giáo viên cần đảm bảo làm cho học sinh không cảm thấy sợ hãi, không bị thương tổn, mất tự tin mà thể hiện sự thân thiện, ân cần, yêu thương đối với trẻ (đặc biệt là các lớp đầu cấp) nhằm thúc đẩy học sinh nỗ lực học tập, rèn luyện ngày càng tốt hơn. Đánh giá cần hình thành và phát triển năng lực học sinh, không ngừng giúp các em hình thành khả kỷ năng tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau… để phát triển năng lực tự học, hợp tác.
        Quá trình đánh giá thường xuyên muốn đạt hiệu quả tối đa theo các yêu cầu đã quy định, người đánh giá (giáo viên) cũng cần một số kỹ thuật để việc đánh giá được khoa học, chính xác góp phần giúp học sinh tiến bộ trong học tập và rèn luyện. Qua nghiên cứu tài liệu và thực tế dạy học rút ra một số kỹ thuật sau:
        - Quan sát:
        *) Quan sát : Quan sát trong dạy học là hoạt động sử dụng các giác quan để thu thập thông tin một cách có hệ thống nhằm giúp giáo viên nắm bắt được mức độ hoàn thành nhiệm vụ học tập của học sinh; có những thông tin đánh giá học sinh về mức độ hoàn thành nhiệm vụ và biết được những ưu điểm cần phát huy, nhược điểm cần giúp đỡ khắc phục. Các hoạt động, tương tác của cá nhân học sinh/nhóm để tăng cường, cải thiện hoặc điều chỉnh mối quan hệ hợp tác giữa các thành viên.
        *) Khi quan sát học sinh/nhóm giáo viên quan sát cần tập trung:
        + Hành vi của học sinh: Quan sát về sắc thái, nét mặt, lời nói, hành động, cử chỉ, tương tác… để đưa ra những nhận định về học sinh như: đã hiểu nhiệm vụ chưa? Có chú tâm vào việc thực hiện nhiệm vụ không? Hoàn thành hoặc chưa hoàn thành nhiệm vụ học tập? Có chăm chú lắng nghe khi thảo luận không? Phản ứng khi nghe ý kiến nhận xét đánh giá của cô giáo, của các bạn, sự hợp tác với các bạn trong nhóm… Giáo viên chú ý khi giao nhiệm vụ xong quan sát học sinh đã bắt đầu vào thực hiện công việc chưa, học sinh/nhóm nào còn lúng túng chưa nắm được nội dung yêu cầu; trong quá trình thực hiện xem mức độ hoàn thành của từng nhóm (nhanh, chưa bắt đầu-khó khăn) việc phát hiện ngay ban đầu những khó khăn để trợ giúp hoặc bạn trợ giúp lẫn nhau giúp học sinh/nhóm học sinh cùng hoàn thành nhiệm vụ theo thời lượng yêu cầu. Đến tận nhóm học sinh đang học để quan sát chung cả nhóm, xem học sinh nào đang gặp khó khăn hoặc cần sự giúp đỡ gì…
        + Sản phẩm của học sinh: Mức độ hoàn thành theo yêu cầu của bài học. theo thời gian quan sát mức độ hoàn thành sản phẩm (kết quả) như thế nào? Qua kết quả này giáo viên biết mình cần làm gì để học sinh/nhóm hoàn thành được sản phẩm theo mục tiêu đề ra. Ngoài các nội dung tổ chức hoạt động dạy học theo kế hoạch, giáo viên cần tập trung quan sát cụ thể, thường xuyên trong mọi thời điểm của tiết học, tác động kịp thời đến học sinh/nhóm để bảo sản phẩm học tập đạt hiệu quả.
        - Có thể phân nhỏ hoạt động quan sát ở học sinh như sau:.
        + Quan sát cá nhân: quan sát về cảm xúc như sắc thái, nét mặt của học sinh khi tiếp nhận nhiệm vụ của giáo viên, nhóm lớp. Giáo viên chú ý xem học sinh có hồ hởi vui vẻ hay lơ đểnh, buồn chán khi tiếp nhận nhiệm vụ hay không ? Một thời gian sau khi tiếp nhận thông tin sắc thái của học sinh như thế nào thì biết được mức độ tham gia vào nhiệm vụ, diễn biến của quá trình thực hiện, qua đó dự đoán được mức độ, hiệu quả công việc khi kết thúc.
        + Quan sát nhóm: Quan sát sự trao đổi giữa các học sinh, lắng nghe nội dung trao đổi, sự tham gia của thành viên trong nhóm.
        +Quan sát về lời nói, hành động, cử chỉ, tương tác với bạn thể hiện học sinh đã tham gia hoạt động, giáo viên cần nghe rõ lời nói của học sinh khi tham gia trao đổi, chia sẻ, trả lời để công nhận hoặc điều chỉnh kịp thời. Quan sát kỹ sản phẩm của học sinh là bài làm trên giấy, bảng con, bài hát, tranh vẽ hay sản phẩm mĩ thuật khác … phát hiện kịp thời sai lệch để điều chỉnh, hỗ trợ đúng lúc hoặc hướng dẫn học sinh giúp đỡ lẫn nhau.
        + Quan sát phán ứng, biểu cảm của cá nhân khi nghe nhận xét, đánh giá của bạn, hướng dẫn tư vấn của giáo viên.
        + Thời gian: bước vào tiến trình học tập cần đánh giá về sắc thái tình cảm của học sinh, như biểu hiện mệt mỏi, biểu hiện trầm tư nỗi buồn để biết điều chỉnh và hỗ trợ.
Ví dụ: Một học sinh có chuyện buồn thì không nên yêu cầu hát hay phải trả lời …
       Tiến trình thực hiện cần chú ý quan sát sự tham gia của cá nhân/nhóm trong diễn biến học tập, như không hứng thú tham gia, khó quá nên bỏ cuộc, chờ bạn… quan sát kỹ biểu cảm để biết cá nhân/nhóm gặp khó khăn cần trợ giúp gì?. Nghe rõ câu trả lời, ý kiến đại diện nhóm và quyết định giáo viên sửa ngay cho học sinh/nhóm hay chờ sau; quyết định nhờ học sinh/nhóm học sinh hỗ trợ bạn, nhóm bạn hay giáo viên trực tiếp góp ý, hỗ trợ;
       - Kiểm tra nhanh: Kiểm tra để xác định mức độ hoàn thành nhiệm vụ trong
tiết học, ngoài việc nắm mức độ học sinh nắm kiến thức môn học giáo viên còn biết được cách trình bày, ngôn ngữ, chữ viết của học sinh. Nội dung câu hỏi để kiểm tra nhanh thường ngắn gọn, kiến thức nằm trong phần của bài vừa học; số lượng câu hỏi không nhiều…
       - Phỏng vấn nhanh:
Khi quan sát giáo viên có một số nhận định về mức độ nắm bắt nội dung bài học của học sinh, phỏng vấn là để khẳng định mức độ đó. Ưu điểm của phỏng vấn là ngoài biết mức độ nắm bắt kiến thức còn có thể giúp giáo viên biết về hướng xử lý tình huống của học sinh, thái độ của học sinh trước tình huống …
       - Đánh giá sản phẩm của học sinh
Đánh giá sản phẩm nhằm đánh giá mức độ hoàn thành của học sinh so với yêu cầu, mục tiêu của nhiệm vụ đặt ra và đưa ra các tình huống xử lí thích hợp.
       Ví dụ: Khi giao nhiệm vụ làm bài tập toán, quan sát thấy học sinh đang loay hoay mà chưa có hướng giải quyết (chưa thể làm xong) giáo viên gợi ý để học sinh: Em còn khó khăn (chưa hiểu) chỗ nào ? Em có cần bạn hoặc cô hỗ trợ gì không ?
       Khi học sinh đã làm xong bài toán giáo viên có thể hỏi câu hỏi để phát huy năng lực như: Em tìm xem có cách giải nào khác không ? em hỗ trợ bạn A để giải bài toán…hay em tự nói về bài làm của mình (cách làm mới khác với các bạn) … cách này giúp học sinh phát huy được khả năng sáng tạo, động viên các em có suy nghĩ, tìm tòi mới hơn so với thông thường. Kết luận của giáo viên cần động viên học sinh bằng lời khen sát thực không cần quá hoa mỹ.
       - Tham khảo ý kiến của các nhóm học sinh khác:
Khi đại diện nhóm học sinh trình bày kết quả thảo luận các nhóm khác lắng nghe nhận xét, đánh giá kết quả của nhóm bạn, ý kiến bảo vệ quan điểm đưa ra của nhóm trình bày khi đánh giá của nhóm bạn giáo viên cần quan sát kỹ, lắng nghe ý kiến trình bày, ý kiến góp ý đánh giá, ý kiến phản biện bảo vệ (nếu có) để góp ý, điều chỉnh cho có thể là cả 2 nhóm (nếu có), hoặc công nhận kết quả.
       Việc đánh giá thường xuyên có thể còn liên quan đến đến thông tin, hoàn cảnh học sinh, do vậy trong công việc đánh giá của giáo viên cần thu thập nắm bắt thông tin về một số đặc điểm riêng của học sinh, về tâm lý bất thường có ảnh hưởng đến kết quả học tập để xử lý tình huống hợp lý, hiệu quả.
       Theo hướng dẫn thực hiện Thông tư 22/2017, việc đánh giá thường xuyên chủ yếu được sử dụng lời nói. Việc đánh giá thường xuyên được hiệu quả không chỉ là những kỹ thuật đơn thuần, cứng nhắc mà còn cả là một nghệ thuật ngôn ngữ, một sự thể hiện sắc thái, hình thể, biểu cảm của người đánh giá. Theo các chuyên gia giáo dục: lời nói ảnh hưởng đến suy nghĩ (lời nói nhẹ nhàng, tâm tình, không chê bai, miệt thị, thể hiện niềm tin tích cực của giáo viên vào khả năng của từng học sinh sẽ thúc đẩy sự nỗ lực cố gắng tạo dựng niềm tin tích cực ở  học sinh). Những lời nhận xét khô khan, cứng nhắc mang tính tiêu cực của giáo viên ảnh hưởng xấu, có thể làm mất niềm tin của học sinh vào bản thân, thậm chí làm thui chột hứng thú học đường của học sinh.
       Theo các chuyên gia về tâm lý giáo dục: khắc sâu vào tâm hồn học sinh không thể là những câu nhận xét mẫu, những con dấu, những hình khắc vô hồn, mà phải là những lời tâm tình của giáo viên, thể hiện sự quan tâm và tình yêu thương thực sự, thể hiện sự thấu hiểu học trò trong những tình huống, ngữ cảnh thích hợp. Đánh giá thường xuyên bằng nhận xét phải là luôn là những thông điệp chở đầy cảm xúc tích cực, có khả năng ‘chạm tới trái tim mới giúp thúc đẩy hoạt động học tập, phát triển nhân cách học sinh. [4]
       Đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh; coi trọng việc động viên, khuyến khích sự cố gắng trong học tập, rèn luyện của học sinh; giúp học sinh phát huy nhiều nhất khả năng; đảm bảo kịp thời, công bằng, khách quan.” [5]. Đánh giá học sinh còn để đạt mục đích “Giúp giáo viên điều chỉnh, đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động dạy học, hoạt động trải nghiệm ngay trong quá trình và kết thúc mỗi giai đoạn dạy học, giáo dục; kịp thời phát hiện những cố gắng, tiến bộ của học sinh để động viên, khích lệ và phát hiện những khó khăn chưa thể tự vượt qua của học sinh để hướng dẫn, giúp đỡ; đưa ra nhận định đúng những ưu điểm nổi bật và những hạn chế của mỗi học sinh để có giải pháp kịp thời nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động học tập, rèn luyện của học sinh; góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục tiểu học…” [6]. Do vây, cần gắn kết đánh giá – điều chỉnh, đổi mới phương pháp dạy học vì sự tiến bộ của học sinh.
       Ông cha ta có câu: “Lời nói gió bay” vận dụng vào đây thì việc nếu chỉ có nhận xét, đánh giá bằng bằng lời thường xuyên cũng chưa mang lại hiệu quả hoàn toàn, học sinh sẽ không nhớ nổi nhiều lời góp ý, tư vấn trong một tiết học, đặc biệt là những học sinh còn nhiều sai sót; ngoài việc tư vấn và chữa tại chỗ thì cũng cần để các em tiếp tục nhìn vào điểm chưa đạt đó để tiếp tục bổ sung sữa chữa trong thời gian tiếp theo. Còn có câu: “Trăm nghe không bằng một thấy” do vậy cũng cần cố gắng ghi lại một số lời nhận xét trên các sản phẩm, kết quả của học sinh để các em thấy được điểm mình chưa được mà khắc phục, đọc lời khen, lời động viên được khích lệ phấn chấn tinh thần và có nghị lực vươn lên.
       Việc đánh giá thường xuyên học sinh tiểu học cần nhiều vào cái tâm của người dạy học. Mỗi giáo viên phụ thuộc vào số lượng, tình hình và đối tượng học sinh lớp mình mà cần tăng cường ghi lời nhận xét đánh giá trên sản phẩm của các  em. Việc ghi lời nhận xét, tư vấn, động viên khích lệ không chỉ cho học sinh biết để khắc phục, phấn khởi mà còn để các bậc phụ huynh biết được mức độ học tập, rèn luyện của các em. Chú trọng nhiều đến học sinh còn chưa đạt chuẩn yêu cầu; động viên khuyến khích các em từ những cố gắng vươn lên nhỏ nhất; nhận xét để bản thân em đó biết được sự tiến bộ của bản thân hôm nay so với hôm qua; niềm tin, sự đồng hành  của cô giáo, bạn bè với tiến bộ vươn lên của mình…
                                                                                                                              
 Tài liệu tham khảo:
-[1] -Nguyễn Đức Hữu – TC GD 08-6-2017;
-[2], [3]- VBHN 03- BGDĐT;
-[4] -HD đánh giá HS theo TT 22- BGDĐT;
-[5],[6]- TT 30 – BGDĐT;
- Tài liệu bồi dưỡng đánh giá học sinh theo MHTHM VN.

Tác giả bài viết: Lê Hữu Tân - Phòng GD&ĐT

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin cũ hơn