Saturday, 23/06/2018 - 09:03|
CHÀO MỪNG BẠN ĐẾN VỚI CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN HƯƠNG KHÊ
A- A A+ | Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên twitter Chia sẻ bài viết lên google+

PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC VÀ NỘI DUNG SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN Ở NHÀ TRƯỜNG PHỔ THÔNG

         A. ĐẶT VẤN ĐỀ

        Chương trình thay sách giáo khoa cấp THPT đã sang năm thứ tư, đây là khoảng thời gian đủ để chúng ta nhìn lại những gì đã đạt được, những tồn tại cần khắc phục, những vướng mắc, khó khăn cần được tập thể sư phạm của ngành trao đổi, hiến kế nhằm nâng cao chất lượng dạy học, đáp ứng yêu cầu của ngành và sự kì vọng của toàn xã hội.

        Muốn nâng cao chất lượng giờ dạy, ngoài sự nỗ lực của mỗi giáo viên, môi trường hoạt động chuyên môn ở tổ bộ môn là một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định. Trí tuệ và tâm huyết của tập thể sư phạm sẽ giúp đỡ các tổ viên hoàn thành nhiệm vụ của mình.

        B. NỘI DUNG

        Để sinh hoạt chuyên môn ở các tổ thực sự có hiệu quả, theo tôi cần thực hiện một số giải pháp sau:

       Đầu năm học, tổ trưởng, nhóm trưởng cần chủ động nghiên cứu trước chương trình, sách giáo khoa của tất cả các khối. Xác định lại cấu trúc chương trình và nội dung trọng tâm của từng khối cũng như sự nối kết của cả cấp học để có kế hoạch chỉ đạo và triển khai chuyên môn cho cả năm. Buổi sinh hoạt tổ đầu tiên của năm học, ngoài việc thông báo kế hoạch chung của trường, phân công lao động cho từng thành viên, tổ trưởng đánh giá lại những điểm mạnh trong công tác chuyên môn của năm học vừa qua, nêu những tồn tại cần rút kinh nghiệm và giải pháp khắc phục trong  năm học mới.

       Sau những công việc có tính hành chính trên, tổ trưởng và các nhóm trưởng nêu được nhiệm vụ trọng tâm của năm học, dự kiến những việc cần thực hiện trong suốt năm học để các tổ viên xây dựng, góp ý cụ thể. Trong đó chú trọng việc lựa chọn bài thao giảng và triển khai chuyên đề từng tháng, nội dung ôn tập, bồi dưỡng học sinh yếu kém, ra đề thi chung bám sát yêu cầu từng năm của Bộ; phát hiện nhân tố để bồi dưỡng học sinh giỏi và phân công nhiệm vụ cho thành viên trong tổ thực hiện. Sau khi bàn bạc công khai, dân chủ và đạt được sự đồng thuận cao, tổ trưởng ra văn bản và phát cho từng tổ viên để nắm vững kế hoạch thực hiện trong suốt năm học.  Nội dung hoạt động của tổ được xây dựng thành văn bản  từ đầu năm sẽ giúp cho đồng nghiệp có ý thức chủ động trong việc tìm và nghiên cứu tài liệu để đầu tư chuyên môn đạt chất lượng cao.

       Về nội dung sinh hoạt tổ trong cả năm, cần lựa chọn thao giảng những bài khó dạy, về học thuật còn có nhiều ý kiến khác nhau. Khi xác định các chuyên đề cần phải đảm bảo tính thực tiễn, phù hợp với đối tượng học sinh và năng lực của từng tổ viên. Các chuyên đề cần kết hợp giữa những chuyên đề ứng dụng dạy học trực tiếp với chuyên đề chuyên sâu có tác dụng nâng cao trình độ. Khi giao nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên thực hiện chuyên đề cần giao thời gian tiến hành báo cáo. Các thành viên khác phải có trách nhiệm cung cấp tài liệu, chia sẽ thông tin chuyên môn với đồng nghiệp để chuyên đề đạt chất lượng, trở thành tài liệu chung của cả tổ.  

      Nội dung sinh hoạt chuyên môn trong từng tuần cần được xác định bằng những chủ đề cụ thể. Các thành viên phải chủ động nghiên cứu trước để buổi họp có thảo luận bài bản, tránh hình thức, đối phó trong triển khai chuyên đề. Không khí sinh hoạt chuyên môn phải thực sự dân chủ, đối thoại chân thành, lấy tiêu chí chuyên môn đặt lên hàng đầu. Cần phê phán thái độ bàng quan, qua chuyện trong đánh giá, xây dựng. Để tạo được không khí thân thiện trong góp ý, nhận xét chuyên môn đồng nghiệp, các thành viên phải biết tôn trọng những ý kiến khác mình thậm chí trái chiều với nhận thức của mình. Các chuyên đề trực tiếp bàn về nội dung và phương pháp đọc-hiểu, giáo viên cần phô tô phát cho các cán bộ lớp để các em sử dụng trong các buổi sinh hoạt trao đổi kinh nghiệm học tập và sử dụng làm tài liệu tham khảo.

       Một trong những hoạt động thường xuyên của buổi sinh hoạt tổ chuyên môn là công việc góp ý giờ thao giảng của đồng nghiệp. Để nội dung góp ý giờ dạy đạt kết quả cao, cần tránh hai biểu hiện sau: Một là góp ý với hình thức né tránh. Hai là áp đặt trong đánh giá nhận xét đồng nghiệp, tránh hiện tượng các ý kiến góp ý không có tính thực tiễn. Dựa vào tính đặc thù của từng bài, chúng ta có những ý kiến đánh giá khác nhau. Nguyên tắc trong góp ý là phải dựa vào tính chất và cấu trúc bài dạy. Nếu cấu trúc bài dạy của đồng nghiệp chưa đảm bảo tính khoa học, chúng ta cần đề xuất một cấu trúc mới có tính tối ưu trong việc truyền tải nội dung. Nếu cấu trúc đã đạt yêu cầu, chúng ta nên góp ý về phương pháp, tiến trình bài dạy. Với thời lượng 45 phút và đối tượng học sinh cụ thể, giáo viên nên dạy lướt phần nào, khắc sâu phần nào; cần dành phần nào để học sinh tự bộc lộ, chiếm lĩnh kiến thức, phần nào cần bộc lộ vai trò của người thầy.

       Theo lí thuyết dạy học, một giờ dạy thành công là giờ dạy phát huy được sự hoạt động tích cực, sôi nổi, có hiệu quả của học sinh. Qua bài học, người học học được kĩ năng tự học. Nhưng từ lí thuyết đến thực tiễn vẫn còn nhiều vấn đề cần được nhận thức thấu đáo, không phải bài học nào, tiết học nào, yêu cầu trên cũng có thể thực hiện giống nhau. Có nhiều bài dạy, nhiều phần trong tiết học, vai trò, dấu ấn của người thầy phải được thể hiện hết sức đậm nét. Có những đoạn, những phần, giáo viên đưa ra những lời bình đích đáng, giảng sâu vào chi tiết, hình ảnh, ngôn từ... giúp học sinh có ấn tượng sâu sắc về bài học. Do đó, trong góp ý cho đồng nghiệp cần tránh cực đoan, cứng nhắc.

      Trong các buổi sinh hoạt chuyên môn có tính chất sơ kết và tổng kết, đánh giá giờ dạy và xếp loại chuyên môn cần có sự thay đổi vị trí xếp loại trong từng kì, từng năm học. Tránh cào bằng trong đánh giá hoặc vị trí xếp loại giữ nguyên qua nhiều kì, nhiều năm. Cần ghi nhận đúng mức những đóng góp, nổ lực của từng thành viên trong từng thời điểm cụ thể để xếp loại đúng với năng lực và hiệu quả lao động. Công tác đánh giá năng lực chuyên môn càng công tâm, khách quan thì lòng say mê, hiệu quả lao động của đồng nghiệp càng được phát huy, tình đoàn kết giữa các tổ viên được giữ vững.

      Một nội dung không kém phần quan trọng trong sinh hoạt chuyên môn là trao đổi, cập nhật thông tin chuyên môn tới các đồng nghiêp. Đây là việc làm rất thiết thực nhưng nhiều tổ chưa chú trọng đúng mức. Trao đổi thông tin về chuyên môn có thể là giới thiệu cho đồng nghiệp một cuốn sách mới, một công trình nghiên cứu có giá trị học thuật, một bài viết có liên quan đến chương trình bộ môn, một cách đọc mới về một tác phẩm đã quen thuộc hoặc việc tìm hiểu nội dung chương trình môn học ở cấp trung học trước để có phương pháp dạy học kế thừa và phát triển chương trình .v.v. Khi người dạy có vốn kiến thức sâu rộng sẽ xử lí thỏa đáng các vấn đề nẩy sinh trong hoạt động chuyên môn. Nếu chúng ta không cập nhật và tìm hiểu chuyên sâu về chuyên môn thì rất dễ đánh giá không thỏa đáng những khám phá, phát hiện của học sinh và đồng nghiệp. Nhiều học sinh bị điểm oan, bị đánh giá sai thường mang tâm lí bức xúc với người dạy và chán môn học. Nếu chúng ta không có đủ cơ sơ để đánh giá chuyên môn của đồng nghiệp thì cũng thường xẩy ra sự thiếu tôn trong nhau trong công tác lẫn trong ứng xử đời thường. Do đó, chỉ khi nào chúng ta nỗ lực học hỏi và biết lắng nghe, biết tôn trọng học sinh và đồng nghiệp thì lúc đó chúng ta sẽ được học sinh và đồng nghiệp tin yêu và tìm thấy được niềm vui, ý nghĩa của cuộc đời làm nghề dạy học.

       Một trong những thực trạng đáng buồn hiện nay là sự yếu kém, tụt hậu của nước ta so với thế giới về lĩnh vực thuộc ngành XH&NV. Mọi người dễ nhận ra sự tụt hậu về kinh tế hoặc trình độ KHTN nhưng ít người chú ý đến sự lạc hậu về kiến thức lí luận thuộc các ngành KHXH&NV. Tôi xin đơn cử một ví dụ là nhiều giáo viên chưa hiểu hoặc hiểu chưa thấu đáo nội hàm của các khái niệm văn bản, liên văn bản, tác phẩm văn học, người đọc, tác giả, người viết, v.v. Đây là một trong những vấn đề được các nhà nghiên cứu lí luận phương Tây tập trung tìm hiểu trong suốt thế kỉ XX và đạt những thành tựu lớn, làm thay đổi tư duy đọc sách, nghiên cứu phê bình. Nhưng do hoàn cảnh lịch sử của đất nước và ý thức tự học của giáo viên chưa cao nên hệ thống tri thức lí luận hiện đại còn khá xa lạ với thầy cô phổ thông. Trong khi chương trình của bộ môn Ngữ Văn hiện nay đã tiếp cận với lí luận hiện đại thế giới. Đáng tiếc và đáng buồn là nhiều đồng nghiệp chúng ta chưa mấy người chú tâm tìm hiểu để tự nâng cao trình độ. Cho nên trong sinh hoạt chuyên môn, các tổ cần dành thời lượng thích đáng để giúp đồng nghiệp tiếp cận những nội dung kiến thức mới.

        C. MỘT SỐ Ý KIẾN ĐỀ XUẤT

       Theo chúng tôi, để nâng cao chất lượng chuyên môn, việc lựa chọn tổ trưởng chuyên môn của Ban giám hiệu có ý nghĩa quyết định. Vai trò, trách nhiệm của tổ trưởng chuyên môn ở trường phổ thông là rất quan trọng. Ngoài kinh nghiệm, người tổ trưởng cần có nhiệt huyết, giàu ý tưởng. Tổ trưởng không đơn thuần chỉ là người thừa lệnh triển khai các nội dung chuyên môn theo chỉ đạo của ngành và của Ban giám hiệu mà phải là người thực sự năng động, tâm huyết và đủ tầm để xây dựng nội dung hoạt động chuyên môn có tính đặc thù, mang màu sắc riêng của tổ mình.

        Nhưng một thực trạng đang tồn tại hiện nay là tình trạng có người làm tổ trưởng trong một thời gian quá dài, thậm chí kéo dài cho tới khi về hưu. Điều này gây tâm lí mệt mỏi cho người được giao nhiệm vụ và sự an phận của các tổ viên. Có một tâm lí chung là nếu không có quy định về nhiệm kì tổ trưởng thì việc xin thôi giữ chức danh này là hiếm khi xẩy ra.

       Theo chúng tôi, mỗi nhiệm kì tổ trưởng  là ba năm. Sau khi hết nhiệm kì, Ban giám hiệu bỏ phiếu tín nhiệm và tìm ra người giúp nhà trường ghánh vác nhiệm vụ chỉ đạo chuyên môn của tổ. Trong hoạt động chuyên môn ở giai đoạn hiện nay, người giữ chức danh tổ trưởng chịu rất nhiều áp lực về nội dung chương trình lẫn phương pháp hoạt động, cho nên việc xây dựng nhiệm kì cho chức danh tổ trưởng là rất cần thiết. Đây là một tồn tại cần được sự chỉ đạo, điều chỉnh của ngành, đặc biệt là các vị hiệu trưởng.

       Có một thực trạng chung ở các nhà trường hiện nay là còn nhiều giáo viên chưa đầu tư thỏa đáng vào quá trình tự học, tự trau dồi chuyên môn. Hiện tượng  giáo viên lấy giáo án từ mạng về mà không tự mình thiết kế đang chiếm một tỉ lệ lớn. Trước tình hình đó, Ban Giám hiệu phải quán triệt hơn nữa việc soạn và sử dụng giáo án; quy định thực hiện kí giáo án vào thứ hai đầu tuần để sớm phát hiện sai sót.

       Các tổ chuyên môn trong tỉnh cần thường xuyên trao đổi thông tin, học tập kinh nghiệm lẫn nhau.

     Thưởng xứng đáng những cán bộ giáo viên có thành tích cao trong các hoạt động phục vụ dạy học để khích lệ, động viên giáo viên có ý thức thay đổi tư duy về dạy học.


Tác giả: Phan Quốc Thanh - PTP, Phòng GD&ĐT
Nguồn: huongkhe.edu.vn
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết